Saturday, 24 October 2026

Pelabur Global Rancang AS$50 Bilion untuk AI Malaysia

AS$50 bilion. Kalau ditukar kepada ringgit, nilainya sekitar RM204 bilion. Angka yang sangat besar, kan?

Saya tertarik dengan perkembangan terbaharu apabila Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim mendedahkan hasrat seorang pelabur global untuk membangunkan projek kecerdasan buatan (AI), teknologi baharu dan pusat data di Malaysia.

Tetapi ada satu perkara penting yang kita kena faham: ini masih rancangan pelaburan, bukannya pengesahan wang RM204 bilion sudah masuk ke negara kita.

Apa sebenarnya yang diumumkan oleh Anwar?

Menurut Bernama pada 24 Oktober 2026, Anwar berkata seorang pelabur antarabangsa menyatakan hasrat melabur AS$50 bilion di Kuching, Sarawak dan Semenanjung Malaysia.

Hasrat itu disampaikan menerusi sidang video dengan beliau pada Selasa, 20 Oktober. Perkara berkenaan dikongsikan ketika Program Sentuhan Kasih MADANI dan peluncuran Pelan Tindakan Sara Hidup Negara 2030 di Kompleks Sukan Hang Jebat, Melaka.

Nilai sekitar RM204 bilion menggunakan kadar rujukan lebih kurang RM4.08 bagi setiap dolar AS yang dinyatakan dalam laporan Bernama. Nilai sebenar dalam ringgit boleh berubah mengikut kadar pertukaran.

Setakat laporan berkenaan, identiti pelabur, perincian projek, jadual pelaksanaan dan jumlah pekerjaan yang bakal diwujudkan belum diumumkan secara khusus.

Rancangan, kelulusan dan pelaburan sebenar tidak sama

Kita selalu nampak tajuk berita pelaburan bernilai berbilion ringgit. Tetapi sebenarnya ada beberapa peringkat yang berbeza:

  • Hasrat pelaburan: pelabur menyatakan minat atau perancangan untuk melabur.
  • Pelaburan diluluskan: projek mendapat kelulusan atau insentif yang berkaitan, tetapi tidak semestinya semua perbelanjaan telah berlaku.
  • Pelaburan direalisasikan: pelabur mula melaksanakan projek dan mengalirkan modal atau membuat perbelanjaan sebenar, lazimnya secara berperingkat.

MIDA sendiri menjelaskan bahawa pelaburan asing yang diluluskan ialah petunjuk potensi projek masa depan, bukannya sama dengan aliran pelaburan langsung asing (FDI) yang telah direkodkan.

Jadi bagi pengumuman AS$50 bilion ini, kita perlu menunggu maklumat lanjut sebelum menyifatkannya sebagai pelaburan yang sudah diluluskan atau direalisasikan.

Kalau menjadi kenyataan, apa peluang untuk rakyat?

AI bukan semata-mata tentang chatbot yang kita gunakan setiap hari. Di belakangnya ada pelayan komputer, pusat data, sistem rangkaian, keselamatan siber dan tenaga kerja yang mahir.

Jika projek ini benar-benar dilaksanakan, ia berpotensi membuka peluang dalam kejuruteraan, pengurusan pusat data, perisian, penyelenggaraan, keselamatan siber dan perkhidmatan sokongan. Perniagaan tempatan juga mungkin mendapat peluang membekalkan produk atau perkhidmatan.

Namun, jumlah pekerjaan, manfaat kepada syarikat tempatan dan tahap penglibatan rakyat Malaysia masih bergantung pada bentuk projek sebenar.

Saya rasa inilah masanya anak muda dan usahawan mula mempelajari kemahiran digital, bukan menunggu sehingga peluang itu tiba di depan mata. DenaiHati juga pernah menyentuh topik bagaimana AI mengubah masa depan pekerjaan.

Pusat data juga perlu elektrik dan air

Dalam keterujaan bercakap tentang pelaburan AI, ada satu lagi perkara yang jangan kita terlepas pandang: pusat data memerlukan tenaga elektrik, infrastruktur dan pengurusan sumber yang cekap.

Dalam laporan Bernama bertarikh 19 Oktober 2026, Anwar menekankan bahawa pertumbuhan industri pusat data perlu dirancang dengan mengambil kira bekalan tenaga, penggunaan air serta kesan terhadap alam sekitar.

Ini bukan bermaksud projek baharu tersebut sudah mempunyai masalah bekalan. Sebaliknya, ia perkara yang wajar dinilai apabila butiran projek diumumkan kelak. Baca juga artikel DenaiHati tentang keperluan elektrik industri pusat data Malaysia.

Soalan lazim

Adakah Malaysia sudah menerima pelaburan AS$50 bilion itu?

Belum ada pengesahan sedemikian dalam laporan 24 Oktober. Yang diumumkan ialah hasrat seorang pelabur global menerusi sidang video bersama Perdana Menteri.

Siapakah pelabur tersebut?

Nama pelabur tidak didedahkan dalam laporan Bernama yang menjadi asas artikel ini.

Penutup

Pada saya, berita ini memang menarik kerana ia menunjukkan besarnya peluang ekonomi digital. Tetapi lebih penting daripada angka pelaburan ialah berapa banyak manfaat yang akhirnya dapat dirasai rakyat.

Kalau projek ini menjadi kenyataan, mudah-mudahan peluang pekerjaan, pemindahan kemahiran dan pertumbuhan perniagaan tempatan turut berkembang.

Pelaburan besar adalah satu peluang. Persediaan ilmu dan kemahiranlah yang membantu kita memanfaatkan peluang itu.

Sumber rujukan

Nota editorial: Pelaburan AS$50 bilion ini ialah hasrat yang dilaporkan pada 24 Oktober 2026, bukan pengesahan kelulusan atau aliran modal sebenar. Gambar utama pusat data digunakan sebagai ilustrasi, bukan foto projek yang dicadangkan.

The post %%post_url%% first appeared on Denaihati.

from Denaihati https://ift.tt/7nwFPkx
via Denaihati.com

Modal RM114, 5 Murid Puchong Cipta Pengesan Jalan Berlubang

Siapa sangka dengan modal RM114, lima murid sekolah rendah mampu menghasilkan satu inovasi yang mendapat perhatian di peringkat negeri?

Inilah kisah yang membuatkan saya tersenyum apabila membaca laporan Bernama tentang lima murid Tahun Enam dari Sekolah Kebangsaan (SK) Puchong Utama 2, Selangor.

Ketika ramai orang dewasa sibuk mencari jalan menyelesaikan masalah jalan berlubang, sekumpulan murid ini pula tampil dengan idea mereka sendiri. Mereka bukan sekadar bercakap tentang masalah, tetapi cuba membina alat untuk mengesannya.

Modal RM114, berjaya mengatasi 240 peserta lain

Menurut laporan Bernama pada 24 Oktober 2026, lima murid yang menamakan kumpulan mereka Pasukan Harmoni menghasilkan sebuah prototaip bernama Pothole Detector On-The-Go.

Inovasi itu berjaya meraih Anugerah Khas Kategori Inovasi Digital pada Majlis Apresiasi Metamorfosis Negeri Selangor 2026. Lebih menarik, mereka mengatasi persaingan 240 peserta lain yang turut merangkumi institusi pengajian tinggi, pihak berkuasa tempatan dan syarikat.

Pasukan Harmoni menerima wang tunai RM2,000, piala serta sijil penghargaan. Anugerah disampaikan oleh Menteri Besar Selangor, Datuk Seri Amirudin Shari.

Macam mana alat pengesan jalan berlubang ini berfungsi?

Alat ini menggunakan teknologi Internet Pelbagai Benda (IoT) untuk mengesan kerosakan jalan dan menghantar maklumat kepada sistem pemantauan.

Antara komponen yang digunakan ialah lampu LED, buzzer, sensor ultrasonik, sensor pengawal dan kereta mainan. Apabila kerosakan dikesan, sistem memberi amaran bunyi dan menghantar data supaya pihak pemantau boleh mengenal pasti lokasi jalan berlubang.

Ia menunjukkan bagaimana pelajaran Sains di sekolah boleh diterjemahkan menjadi projek yang menyelesaikan masalah sebenar. Namun, setakat laporan itu, alat tersebut ialah projek inovasi yang sedang dibangunkan, bukannya sistem yang telah dilaksanakan secara meluas di jalan raya Malaysia.

Bermula daripada apa yang dipelajari di sekolah

Salah seorang ahli pasukan, Syafierul Qaleef Shahrul Anuar, 12 tahun, menjelaskan idea tersebut lahir daripada keprihatinan terhadap keselamatan pengguna jalan raya serta pembelajaran di sekolah sejak Julai.

Syafierul juga menyimpan impian untuk belajar dalam bidang kejuruteraan dan suatu hari nanti menghasilkan robot bagi sektor pertanian serta perladangan.

Guru pengiring mereka, Amirah Najihah Mohd Taufik, 25 tahun, pula berkata kerja penyelidikan dan pembangunan sudah dijalankan sejak Julai. Kelima-lima murid dipilih berdasarkan pencapaian Sains dan kebolehan membuat pembentangan.

Perancangan seterusnya ialah menambah kamera dan kecerdasan buatan (AI) untuk meningkatkan fungsi alat. Ini masih rancangan penambahbaikan, bukan ciri AI yang telah disahkan siap digunakan.

Pengajaran daripada lima murid Puchong

Bagi saya, cerita ini bukan sekadar tentang hadiah RM2,000 atau anugerah yang dimenangi.

Ia mengingatkan kita bahawa idea yang baik selalunya bermula apabila seseorang benar-benar mengambil berat tentang satu masalah. Lima murid ini melihat jalan berlubang sebagai risiko keselamatan, lalu menggunakan ilmu yang ada untuk mencuba sesuatu.

Kita juga patut menghargai peranan guru yang memberi bimbingan dan peluang. Bakat anak-anak mungkin tidak berkembang jika mereka tidak diberi ruang untuk bertanya, bereksperimen, melakukan kesilapan dan mencuba semula.

Seperti yang pernah dibincangkan dalam perkongsian DenaiHati tentang teknologi AI dalam kehidupan harian, teknologi paling bermakna apabila ia digunakan untuk membantu kehidupan manusia.

Soalan lazim

Berapakah modal projek murid SK Puchong Utama 2?

Kira-kira RM114 untuk membina prototaip Pothole Detector On-The-Go, menurut laporan Bernama.

Adakah alat ini sudah digunakan di seluruh Malaysia?

Belum ada pengesahan sedemikian. Laporan setakat 24 Oktober 2026 menyatakan projek itu masih akan diperkembangkan, termasuk melalui penggunaan kamera dan AI.

Penutup

Semoga kejayaan Pasukan Harmoni menjadi inspirasi kepada anak-anak lain, ibu bapa dan para pendidik.

Tak semestinya kena ada modal besar untuk mula. Kadang-kadang yang lebih penting ialah keberanian mencuba, ilmu yang diamalkan dan kesungguhan mencari penyelesaian.

Siapa tahu, inovasi kecil dari sebuah sekolah di Puchong ini suatu hari nanti boleh berkembang menjadi teknologi yang membantu keselamatan pengguna jalan raya?

Sumber rujukan dan kredit gambar

The post %%post_url%% first appeared on Denaihati.

from Denaihati https://ift.tt/RY7dnpg
via Denaihati.com

Subsidi Petrol Cecah RM45 Bilion, RON95 Kekal RM1.99

Setiap kali isi petrol, ramai antara kita cuma mahu tahu satu perkara: berapa ringgit perlu dibayar untuk penuhkan tangki kereta?

Tetapi di sebalik harga RON95 yang dipaparkan di pam, ada kos besar yang ditanggung kerajaan. Pada 24 Oktober 2026, Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim memaklumkan bahawa perbelanjaan subsidi bahan api negara boleh mencecah antara RM42 bilion hingga RM45 bilion setahun.

Bagi saya, angka ini membuatkan kita lebih faham mengapa harga minyak dunia boleh memberi kesan kepada perbelanjaan kerajaan dan kehidupan seharian rakyat.

Kenapa subsidi bahan api boleh mencecah RM45 bilion?

Menurut laporan Astro Awani yang memetik Bernama, Anwar berkata kerajaan bersedia menanggung kos subsidi lebih tinggi susulan lonjakan harga minyak mentah antarabangsa.

Ketika berucap pada Program Sentuhan Kasih MADANI dan pelancaran Pelan Tindakan Sara Hidup Negara 2030 di Kompleks Sukan Hang Jebat, Melaka, beliau menyatakan harga minyak mentah dunia telah meningkat daripada sekitar AS$70 kepada AS$120 hingga AS$130 setong.

Apabila harga pasaran dunia meningkat tetapi harga bersubsidi dikekalkan, jurang kos yang perlu ditanggung kerajaan juga berpotensi bertambah.

Penting: RM42 bilion hingga RM45 bilion itu ialah anggaran perbelanjaan subsidi bahan api untuk setahun sekiranya harga tinggi berterusan. Ia bukan jumlah yang sudah dibelanjakan pada hari pengumuman, dan bukan subsidi RON95 semata-mata.

RON95 kekal RM1.99 seliter untuk pengguna layak

Perdana Menteri turut menegaskan komitmen kerajaan untuk mengekalkan RON95 pada RM1.99 seliter melalui subsidi bersasar bagi rakyat yang memenuhi syarat.

Menerusi pengumuman rasmi Kementerian Kewangan pada 31 Ogos 2026, had kelayakan asas BUDI95 dinaikkan semula kepada 300 liter sebulan mulai 1 September 2026.

Syarat asas BUDI95 termasuk warganegara Malaysia yang mempunyai MyKad dan lesen memandu aktif. Had serta kelayakan khusus tertakluk kepada ketetapan kerajaan dari semasa ke semasa.

Kalau kita perhatikan, kenaikan minyak mentah bukan hanya memberi kesan kepada orang yang memandu. Kos pengangkutan dan logistik juga boleh mempengaruhi harga barang, walaupun perubahan harga barangan turut bergantung pada faktor lain.

Apa beza anggaran RM40 bilion dengan RM45 bilion?

Dalam ucapan Belanjawan 2027 pada 9 Oktober, kerajaan menjangkakan subsidi bahan api sekitar RM40 bilion.

Anggaran baharu sehingga RM45 bilion yang disebut pada 24 Oktober menggambarkan kemungkinan kos lebih tinggi jika tekanan harga minyak antarabangsa terus berlanjutan. Jadi kedua-dua angka itu merujuk kepada unjuran yang dibuat mengikut keadaan dan andaian berlainan, bukan semestinya percanggahan.

Persoalan seterusnya ialah bagaimana kerajaan mengimbangi bantuan kepada pengguna dengan keperluan membiayai pendidikan, kesihatan, prasarana dan perkhidmatan awam. Itulah antara cabaran besar dalam pengurusan kewangan negara.

Apa yang rakyat perlu tahu?

  • RM1.99 seliter ialah harga RON95 bersubsidi untuk pengguna BUDI95 yang layak, bukan harga bagi semua pembelian petrol tanpa syarat.
  • 300 liter sebulan ialah had kelayakan asas BUDI95 yang berkuat kuasa sejak 1 September 2026, tertakluk kepada syarat.
  • RM45 bilion setahun ialah anggaran kos subsidi bahan api yang berpotensi berlaku jika harga minyak dunia terus tinggi.

Untuk penjelasan lanjut tentang skim petrol ini, boleh juga baca artikel DenaiHati terdahulu: BUDI95: 12 Fakta Penting Tentang Petrol RM1.99 Seliter.

Penutup: Di sebalik harga minyak, ada soal kehidupan

Bila kita bercakap tentang subsidi, kita bukan sekadar bercakap mengenai angka berbilion ringgit. Kita bercakap tentang ibu ayah yang menghantar anak ke sekolah, pekerja yang berulang-alik setiap hari dan peniaga kecil yang perlu mengurus kos penghantaran.

Pada masa sama, wang subsidi juga datang daripada sumber kewangan negara yang mempunyai banyak kegunaan lain. Sebab itu jumlah kos sebenar dan manfaat kepada rakyat perlu terus dijelaskan dengan telus.

Harga di pam mungkin hanya beberapa ringgit seliter, tetapi kesannya kepada kehidupan dan kewangan negara jauh lebih besar.

Sumber rujukan

Nota editorial: Kenyataan mengenai RM42–45 bilion ialah anggaran bersyarat berdasarkan perkembangan harga minyak antarabangsa pada 24 Oktober 2026. Gambar utama adalah foto arkib Anwar Ibrahim daripada pustaka DenaiHati, bukan foto acara tersebut.

The post %%post_url%% first appeared on Denaihati.

from Denaihati https://ift.tt/gftR8ib
via Denaihati.com

Friday, 23 October 2026

Saya Bina Pembantu AI Sendiri Dalam Telegram

Ingatkan bila dah bayar server, terus boleh guna. Rupanya terkebil-kebil juga nak sambungkan model AI. Hehe.

Hari ini saya cuba setup pembantu AI sendiri dalam Telegram menggunakan Hermes Agent dan server Tencent Cloud. Saya ikut panduan yang diberikan, tetapi sampai satu tahap, mula buntu.

Nak klik dekat mana? Model dah sambung ke belum? Kenapa dekat terminal boleh, tetapi halaman chat masih minta tetapan lain?

Alhamdulillah, selepas semak satu demi satu, akhirnya bot Telegram saya boleh membalas mesej dan membantu sediakan idea kandungan. Nampak macam perkara kecil, tetapi bila kita sendiri melalui prosesnya, rasa puas itu lain macam.

Bermula dengan rasa ingin tahu

Saya memang suka mencuba bagaimana AI boleh membantu urusan harian. Dalam kerja menghasilkan kandungan dan menjalankan bisnes Global Affiliate serta Think Quran, ada banyak perkara yang berulang.

Kadang-kadang nak cari idea posting. Kadang-kadang nak susun ayat supaya lebih mudah difahami. Ada masa, idea dah ada dalam kepala, cuma belum menjadi tulisan.

Jadi saya mahu cuba satu cara: buka Telegram, hantar arahan kepada pembantu AI, kemudian sambung berbual dari situ.

Itulah pengalaman yang saya mahu bina dengan Hermes Agent ini.

Bayar server belum bermakna semuanya siap

Bahagian ini yang buat saya berhenti sekejap. Saya dah daftar Tencent Cloud dan bayar server mengikut panduan. Tetapi masih ada beberapa perkara yang perlu disambungkan sebelum Hermes boleh digunakan.

Dalam setup saya, Tencent Cloud menjadi tempat Hermes berjalan. Model AI pula disambungkan melalui pilihan log masuk ChatGPT/Codex yang tersedia dalam Hermes. Telegram menjadi tempat saya menghantar arahan dan menerima jawapan.

Semasa proses itu, kami dapati ruang storan server sudah penuh. Selepas pembersihan melalui fungsi pengurusan pakej Hermes dan pembaikan persekitaran kebergantungannya, barulah proses tetapan boleh diteruskan.

Saya juga belajar bahawa status server hidup belum cukup untuk mengesahkan semua fungsi aplikasi sudah berjalan. Kena uji dengan mesej sebenar.

Ujian pertama cuma minta balas OK

Sebelum beri arahan panjang, saya hantar mesej paling ringkas:

Balas tepat: OK

Bila keluar jawapan “OK”, alhamdulillah. Sekurang-kurangnya sambungan model yang diuji itu berfungsi.

Kemudian kami buka WebUI asal Hermes. Pada paparan itu, model yang sudah ditetapkan muncul dan ujian chat berjaya sekali lagi. Barulah saya rasa lebih jelas tentang bahagian mana yang sudah siap.

Tak perlu terus minta AI buat sepuluh kerja serentak. Sahkan satu perkara dulu, kemudian sambung.

Akhirnya boleh berbual melalui Telegram

Langkah seterusnya ialah mencipta bot melalui BotFather, memasukkan token bot dalam tetapan Telegram Hermes dan menetapkan ID pengguna yang dibenarkan.

Selepas tetapan disimpan dan gateway dimulakan semula, saya buka bot sendiri dalam Telegram. Tekan Start, kemudian hantar ujian yang sama.

Bot balas OK. Hehe, masa ini memang lega.

Saya turut menetapkan chat itu sebagai home channel melalui arahan /sethome. Fungsinya menyediakan tempat penghantaran hasil tugasan berjadual nanti. Langkah tersebut sendiri belum mencipta sebarang jadual.

Apa yang saya sudah cuba?

Untuk ujian seterusnya, saya perkenalkan diri dan minta Hermes menjawab dalam Bahasa Melayu Malaysia, ringkas serta santai. Kemudian saya minta tiga idea posting Think Quran.

Bot memberikan cadangan berbentuk refleksi, soalan interaksi dan motivasi. Daripada situ, saya boleh pilih satu idea dan minta ia diolah lagi.

Contoh arahan yang mudah:

Saya suka idea nombor satu. Olah jadi posting Facebook yang lebih santai dan ada storytelling. Maksimum 150 patah perkataan. Jangan reka fakta atau testimoni.

Ini antara kegunaan yang sudah saya uji: berbual, mendapatkan idea dan menyediakan draf kandungan. Integrasi lain serta tugasan automatik masih perlu ditetapkan dan diuji mengikut keperluan.

Draf AI pun saya tetap perlu baca semula. Terutama kalau melibatkan fakta produk, angka, dalil atau kenyataan yang akan dikongsi kepada orang ramai.

Belajar sedikit demi sedikit

Ada juga paparan Reasoning dalam bahasa Inggeris yang muncul bersama jawapan awal. Saya kemudian menggunakan arahan /reasoning hide, dan bot mengesahkan paparan itu sudah dimatikan untuk Telegram.

Lebih kemas untuk saya baca jawapan selepas itu.

Pengalaman hari ini mengingatkan saya, kita tak semestinya faham semua perkara sebelum bermula. Tetapi kita kena sanggup bertanya, semak dan cuba satu langkah pada satu masa.

Saya pun bermula dengan “awak, nak klik mana?”

Alhamdulillah, sekarang dah boleh hantar tugasan kepada pembantu AI sendiri melalui Telegram. Masih banyak yang saya nak belajar, tetapi sekurang-kurangnya langkah pertama sudah menjadi.

Kalau korang ada pembantu AI sendiri, kerja apa yang korang paling nak minta dia bantu dulu?

Catatan ini berdasarkan pengalaman setup dan ujian saya sendiri pada 23 Oktober 2026. Paparan dan pilihan tetapan mungkin berbeza mengikut versi aplikasi.

Rujukan lanjut

The post %%post_url%% first appeared on Denaihati.

from Denaihati https://ift.tt/pWmj2L3
via Denaihati.com

Thursday, 22 October 2026

11 Syarikat Suspek Kebakaran Hutan, Indonesia Ambil Tindakan

Setiap kali jerebu melanda, ramai antara kita tertanya-tanya: sampai bila masalah ini mahu berulang? Ada hari langit nampak kelabu. Ada yang risau mahu keluar bekerja, lebih-lebih lagi apabila anak-anak perlu ke sekolah.

Sebab itu saya tertarik dengan berita dari Indonesia mengenai 11 syarikat yang telah dinamakan sebagai suspek dalam siasatan kebakaran hutan dan tanah.

Ia satu perkembangan penting. Tetapi kena ingat, status suspek tidak bermaksud syarikat tersebut sudah terbukti bersalah di mahkamah.

11 syarikat jadi suspek: apa yang berlaku?

Menurut laporan Bernama pada 22 Oktober 2026, yang memetik agensi berita Indonesia ANTARA, Ketua Polis Indonesia, Jeneral Suyudi Ario Seto, mengesahkan bahawa polis telah menetapkan 11 syarikat sebagai suspek dalam kes kebakaran hutan dan tanah.

Daripada jumlah itu, tiga ialah syarikat berstatus pelaburan asing. Identiti kesemua syarikat berkenaan belum diumumkan oleh polis ketika kenyataan dibuat pada 21 Oktober.

Sebelum perkembangan ini, agensi siasatan jenayah polis Indonesia, Bareskrim, telah memaklumkan bahawa 98 laporan polis berkaitan kes kebakaran hutan yang melibatkan syarikat telah dinaikkan ke peringkat siasatan rasmi.

Polis turut menyatakan tanggungjawab undang-undang, sekiranya dibuktikan, mungkin melibatkan bukan sahaja entiti syarikat tetapi juga pemilik dan pemegang saham yang bertanggungjawab.

32 syarikat dikenakan tindakan pentadbiran berasingan

Selain siasatan polis, Kementerian Perhutanan Indonesia menggantung permit enam lagi syarikat di Kalimantan Tengah dan mengarahkan pemulihan kawasan terjejas.

Menurut Bernama, langkah itu menjadikan 32 syarikat keseluruhannya menerima sekatan pentadbiran berkaitan kebakaran hutan. Kawasan konsesi yang terlibat dalam tindakan pentadbiran tersebut melebihi 1.9 juta hektar, dengan kira-kira 18,489 hektar dilaporkan terjejas kebakaran.

Penting: 32 syarikat yang menerima sekatan pentadbiran tidak semestinya kumpulan sama dengan 11 syarikat yang dinamakan sebagai suspek jenayah. Kedua-duanya proses penguatkuasaan yang berbeza, dan siasatan boleh membawa kepada tindakan lanjut jika bukti mencukupi.

Apa kaitannya dengan jerebu di Malaysia?

Kebakaran hutan dan tanah di rantau ini boleh menghasilkan asap yang merentasi sempadan, bergantung pada arah angin dan keadaan cuaca. Itulah sebabnya isu kebakaran di Indonesia turut mendapat perhatian negara jiran, termasuk Malaysia.

Namun, kita tidak boleh terus mendakwa bahawa kesemua 11 syarikat ini ialah punca khusus jerebu yang dialami Malaysia. Perkara itu memerlukan bukti dan penilaian sumber asap yang lebih terperinci.

DenaiHati sebelum ini pernah berkongsi tentang bacaan IPU yang membimbangkan di Malaysia dan langkah mudah melindungi kesihatan ketika jerebu. Bacaan IPU sentiasa berubah, jadi semak maklumat rasmi semasa sebelum merancang aktiviti luar.

Penguatkuasaan penting, pencegahan lebih penting

Bagi saya, tindakan undang-undang memang perlu jika berlaku pelanggaran. Tetapi perkara yang lebih besar ialah memastikan kebakaran tidak terus berulang setiap tahun.

Pemantauan kawasan berisiko, pengurusan tanah yang bertanggungjawab, kerjasama antara negara dan pemulihan kawasan terbakar perlu berjalan seiring dengan siasatan.

Jerebu bukan sekadar masalah langit yang kelabu. Ia menyentuh kesihatan, persekolahan, pekerjaan dan kehidupan jutaan orang.

Semoga kes ini disiasat dengan telus, tindakan diambil berdasarkan bukti dan usaha pencegahan diperkukuh. Kita semua mahu udara yang bersih, bukan hanya apabila musim hujan tiba.

Soalan lazim

Adakah 11 syarikat itu sudah didapati bersalah?

Belum. Mereka dinamakan sebagai suspek dalam siasatan, bukannya telah disabitkan oleh mahkamah.

Adakah tiga syarikat asing itu berasal dari Malaysia?

Negara asal tiga syarikat berpelaburan asing tersebut tidak didedahkan dalam kenyataan yang dirujuk. Jadi, tidak wajar membuat andaian tentang identiti atau negara asal mereka.

Sumber rujukan

Nota editorial: Maklumat dikemas kini berdasarkan laporan 21–22 Oktober 2026. Status siasatan dan tindakan undang-undang boleh berubah.

The post %%post_url%% first appeared on Denaihati.

from Denaihati https://ift.tt/bvkhYgV
via Denaihati.com

3,510 Doktor KKM Berhenti: Apa Jadi kepada Rakyat?

Kalau kita atau ahli keluarga jatuh sakit, antara perkara yang paling kita harapkan ialah dapat berjumpa doktor dengan segera. Bila anak demam, ibu ayah semakin uzur atau seseorang memerlukan rawatan pakar, hospital kerajaan menjadi tempat bergantung bagi ramai rakyat Malaysia.

Sebab itu saya terhenti seketika apabila membaca berita mengenai 3,510 doktor Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) yang meletak jawatan antara 2024 hingga 2026.

Angka ini bukan kecil. Tetapi saya rasa kita juga tidak patut terus menghukum doktor yang membuat keputusan meninggalkan perkhidmatan awam. Mereka juga manusia, ada keluarga, komitmen dan pertimbangan kerjaya sendiri.

Persoalannya, mengapa ramai yang keluar dan apa kesannya terhadap rakyat yang bergantung kepada sistem kesihatan awam?

3,510 doktor berhenti kerja: apa kata data KKM?

Menurut laporan Free Malaysia Today (FMT) pada 21 Oktober 2026, Menteri Kesihatan Datuk Seri Dr Dzulkefly Ahmad mendedahkan angka peletakan jawatan tersebut melalui jawapan bertulis di Dewan Rakyat kepada Ahli Parlimen Klang, V. Ganabatirau.

Pecahannya ialah:

  • 1,252 pegawai perubatan lantikan tetap;
  • 2,258 pegawai perubatan lantikan kontrak;
  • Jumlah: 3,510 pegawai perubatan bagi tempoh 2024 hingga 2026 yang dilaporkan.

Perlu diingat, ini ialah jumlah terkumpul sepanjang tempoh berkenaan, bukan 3,510 doktor yang berhenti serentak pada tahun 2026. Angka ini juga merujuk kepada pegawai perubatan dalam rekod yang dilaporkan, bukannya semua kategori petugas hospital seperti jururawat, pembantu perubatan dan ahli farmasi.

Ke mana doktor yang berhenti itu pergi?

Dalam jawapan sama, KKM menjelaskan tujuan atau alasan peletakan jawatan yang direkodkan:

  • 51.4% berpindah ke sektor swasta;
  • 36.8% atas sebab peribadi;
  • 4.5% menyertai badan berkanun;
  • 2.9% bekerja atau menetap di luar negara;
  • 2.6% berkaitan masalah kesihatan;
  • 1.5% menyambung pengajian; dan
  • 0.3% membuka klinik sendiri.

Jadi, walaupun ada doktor yang berhijrah ke luar negara, majoriti kumpulan yang berhenti bukan dilaporkan meninggalkan Malaysia. Lebih separuh memilih peluang dalam sektor swasta.

Mungkin ada peluang pendapatan atau perkembangan kerjaya yang lebih sesuai di tempat lain. Tetapi kita tidak patut mendakwa semua doktor berhenti kerana gaji rendah atau keletihan semata-mata kerana pecahan rasmi ini tidak memperincikan semua pengalaman individu.

13,072 jawatan doktor KKM kosong: apa maksud angka ini?

Satu lagi data yang lebih membimbangkan ialah 13,072 kekosongan jawatan doktor di KKM setakat 30 Jun 2026. Menurut jawapan Menteri Kesihatan yang dilaporkan FMT, angka itu terdiri daripada:

  • 1,660 kekosongan jawatan doktor pakar;
  • 11,412 kekosongan jawatan doktor bukan pakar.

Namun, jangan keliru. 13,072 kekosongan perjawatan bukan bermaksud 13,072 doktor baru sahaja meletak jawatan. Ia merujuk kepada jawatan dalam struktur perjawatan KKM yang belum diisi pada tarikh rujukan tersebut.

Kekosongan boleh berkaitan pengambilan pekerja, penempatan, kelulusan perjawatan dan keupayaan mendapatkan calon yang layak. Kita juga tidak boleh menganggap semua kekosongan itu terus bersamaan jumlah pesakit yang tidak menerima rawatan.

Apa kesannya apabila doktor kerajaan tidak mencukupi?

Bayangkan sebuah klinik mempunyai ramai pesakit yang datang setiap pagi, tetapi bilangan doktor bertugas tidak bertambah seiring keperluan. Ada doktor perlu melayani lebih ramai pesakit, sementara pesakit pula mungkin perlu menunggu lebih lama.

Keadaan sebenar berbeza antara hospital, klinik, negeri dan jabatan. Sebab itu penting untuk melihat data masa menunggu serta pengisian jawatan mengikut lokasi, bukan hanya satu angka seluruh negara.

Bagi keluarga berpendapatan sederhana dan rendah, sistem kesihatan awam yang cekap amat penting. Kita mungkin mampu membayar rawatan biasa sekali-sekala, tetapi apabila melibatkan pemeriksaan berulang atau penyakit yang memerlukan pakar, kos boleh menjadi beban yang besar.

Saya pernah berkongsi tentang cabaran perlindungan insurans perubatan dan MediAsas. Isu doktor KKM ini berkaitan dari satu sudut: rakyat memerlukan pilihan rawatan yang berkualiti dan masih mampu dibayar.

Adakah kerajaan berusaha mengisi kekosongan?

Ya. Kita juga perlu berlaku adil apabila membaca berita ini. Menurut jawapan bertulis yang sama, KKM melaporkan pelantikan 14,064 pegawai perubatan secara tetap dan 9,847 secara kontrak dalam tempoh 2024 hingga 2026.

KKM turut memaklumkan mengenai 4,500 tawaran pelantikan tetap untuk doktor kontrak pada 2026 sebagai usaha memperkukuh jaminan kerjaya. Angka pelantikan dan tawaran itu tidak semestinya merujuk kepada bilangan individu unik yang berbeza, maka ia tidak wajar ditolak terus daripada angka peletakan jawatan untuk mengira pertambahan bersih doktor.

Selain itu, satu pasukan petugas pengurusan tenaga kerja telah ditubuhkan oleh Jabatan Perkhidmatan Awam pada April 2026 bagi menangani isu perjawatan. KKM juga diberi kuasa lebih luas mengurus dan mengagihkan jawatan yang telah diluluskan untuk mempercepat proses pengisian.

Langkah ini positif, tetapi hasil akhirnya perlu dinilai melalui penempatan sebenar doktor, pengekalan tenaga pakar dan pengalaman pesakit.

Kenapa isu kebajikan dan laluan kerjaya penting?

Dalam kenyataan Persatuan Perubatan Malaysia (MMA) menjelang Belanjawan 2027, persatuan itu meminta usaha lebih menyeluruh untuk menangani kekurangan tenaga kesihatan, termasuk laluan kerjaya, kebajikan petugas dan keperluan doktor pakar.

Bila kita bercakap tentang menjaga doktor, jangan lihat gaji sahaja. Kita juga perlu memikirkan beban kerja, peluang latihan kepakaran, penempatan, kehidupan keluarga dan suasana tempat kerja.

Faktor-faktor ini antara perkara yang wajar diteliti dalam dasar pengekalan petugas kesihatan. Namun, ia tidak boleh secara automatik dianggap sebagai sebab rasmi bagi kesemua 3,510 peletakan jawatan.

Pada saya, mahu menjaga pesakit dengan baik bermula juga dengan memastikan orang yang merawat mereka mempunyai keadaan kerja yang selamat dan mampan.

5 perkara yang wajar diberi perhatian

  1. Terbitkan data lebih terperinci. Tunjukkan pengisian jawatan dan masa menunggu mengikut negeri serta fasiliti supaya masalah setempat dapat dikenal pasti.
  2. Percepat pengisian jawatan kritikal. Utamakan hospital dan bidang kepakaran yang paling memerlukan tenaga kerja.
  3. Kukuhkan laluan kerjaya. Pastikan doktor baharu nampak peluang untuk berkembang, menjadi pakar dan membina kehidupan yang stabil.
  4. Jaga kebajikan petugas. Dengar maklum balas tentang syif, penempatan, latihan dan keselamatan kerja.
  5. Ukur hasil kepada pesakit. Perubahan perjawatan perlu diterjemahkan kepada rawatan yang lebih mudah diakses dan masa menunggu yang munasabah.

Sebenarnya, tidak semua masalah boleh diselesaikan dengan menambah satu angka perjawatan. Yang lebih penting ialah memastikan doktor berada di tempat yang memerlukan mereka dan mendapat sokongan untuk terus berkhidmat.

Soalan lazim: peletakan jawatan doktor KKM

Berapa ramai doktor KKM berhenti antara 2024 hingga 2026?

Menurut jawapan bertulis Menteri Kesihatan yang dilaporkan pada Oktober 2026, seramai 3,510 pegawai perubatan meletak jawatan, termasuk 1,252 lantikan tetap dan 2,258 lantikan kontrak.

Kenapa ramai doktor KKM berhenti kerja?

Daripada kumpulan yang direkodkan, 51.4% beralih ke sektor swasta dan 36.8% atas sebab peribadi. Sebab lain termasuk menyertai badan berkanun, bekerja di luar negara, masalah kesihatan, melanjutkan pelajaran dan membuka klinik.

Berapa banyak jawatan doktor kosong di KKM?

KKM melaporkan 13,072 jawatan kosong setakat 30 Jun 2026, terdiri daripada 1,660 jawatan pakar dan 11,412 jawatan bukan pakar.

Adakah semua doktor yang berhenti berpindah ke luar negara?

Tidak. Sebanyak 2.9% dilaporkan bekerja atau menetap di luar negara, manakala kumpulan terbesar berpindah ke sektor swasta.

Apa langkah kerajaan mengekalkan doktor?

Antaranya tawaran pelantikan tetap kepada doktor kontrak, penambahbaikan pengurusan perjawatan serta penyelarasan antara agensi bagi mempercepat pengambilan dan penempatan doktor.

Penutup: yang kita mahu bukan sekadar angka

Saya percaya sebahagian besar doktor memilih bidang perubatan kerana mahu membantu manusia. Tetapi semangat untuk berkhidmat juga perlu disokong oleh sistem yang memberi ruang kepada mereka bekerja dan membina kehidupan dengan baik.

Rakyat pula bukan sekadar mahu mendengar berapa ramai doktor dilantik atau berapa jawatan masih kosong. Bila keluarga sakit, kita mahu tahu bahawa rawatan yang diperlukan boleh diperoleh pada masa yang sesuai.

Kita perlu menjaga mereka yang menjaga kesihatan kita. Kalau doktor terbela, hospital lebih berupaya berfungsi dengan baik dan rakyat juga mendapat manfaatnya.

Semoga usaha memperkukuh sistem kesihatan negara benar-benar diterjemahkan kepada pengalaman yang lebih baik untuk petugas dan pesakit.

Apa pandangan awak? Antara peluang kerjaya, kebajikan doktor dan penambahan jawatan, yang mana paling mendesak untuk kita perbaiki?

Kredit sumber dan rujukan

Nota editorial: Data 3,510 peletakan jawatan dan 13,072 kekosongan dipetik daripada laporan media mengenai jawapan bertulis KKM di Parlimen pada Oktober 2026. Kekosongan merujuk keadaan pada 30 Jun 2026, manakala angka peletakan jawatan ialah jumlah terkumpul 2024–2026. Jangan gabungkan statistik bagi tempoh rujukan yang berbeza.

The post %%post_url%% first appeared on Denaihati.

from Denaihati https://ift.tt/Q15o0gi
via Denaihati.com

Wednesday, 21 October 2026

Kerajaan Larang Penjawat Awam Guna Waze, Rakyat Pula?

Kalau kita selalu memandu, tentu ramai sudah biasa menggunakan Waze. Nak tahu jalan sesak atau tidak, ada kemalangan di depan atau berapa minit lagi nak sampai, semuanya boleh dilihat melalui telefon.

Jadi apabila saya terbaca tajuk berita kerajaan mengarahkan penggunaan Waze dihentikan serta-merta, perkara pertama yang terlintas di fikiran ialah: Adakah semua rakyat Malaysia sudah tidak boleh menggunakan Waze?

Rupanya, ada perbezaan yang sangat penting antara arahan kepada penjawat awam dengan saranan kepada orang ramai. Kalau dibaca tajuk sahaja, kita mungkin tersalah faham.

Berita ini juga membuka satu persoalan lebih besar. Selama ini kita seronok menggunakan aplikasi percuma untuk memudahkan hidup, tetapi sejauh mana kita memahami maklumat peribadi yang dikumpulkan?

Apa sebenarnya arahan kerajaan mengenai Waze?

Menurut laporan Astro Awani yang memetik Sinar Harian pada 21 Oktober 2026, kerajaan mengarahkan semua anggota perkhidmatan awam berhenti menggunakan aplikasi navigasi Waze dengan serta-merta.

Arahan itu disampaikan oleh Ketua Setiausaha Negara, Tan Sri Shamsul Azri Abu Bakar, melalui surat rasmi bertarikh 20 Oktober 2026 kepada pihak pentadbiran kementerian, jabatan kerajaan dan agensi berkaitan.

Keputusan dibuat dalam Mesyuarat Jawatankuasa Keselamatan Siber Negara (JKSN) Bilangan 3 Tahun 2026, yang dipengerusikan Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim.

Ketua jabatan diminta memaklumkan keputusan kepada pegawai di bawah seliaan masing-masing dan memastikan pelaksanaannya. Perkara ini turut disahkan oleh Bernama dan RTM.

Adakah semua rakyat Malaysia turut dilarang guna Waze?

Setakat pengumuman yang disemak pada 21 Oktober 2026, larangan rasmi itu ditujukan kepada penjawat awam. Kerajaan tidak mengumumkan larangan undang-undang menyeluruh yang menjadikan penggunaan Waze oleh semua rakyat sebagai satu kesalahan.

Bagi orang ramai, Perdana Menteri menyarankan agar pengguna beralih kepada aplikasi navigasi tempatan, TuJu. Saranan ini dilaporkan oleh Astro Awani/Bernama pada 20 Oktober 2026 dan ditegaskan semula dalam laporan mengenai kenyataan Pejabat Perdana Menteri pada 21 Oktober.

Ini bermaksud kita perlu membezakan dua perkara:

  • Penjawat awam: tertakluk kepada arahan berhenti menggunakan Waze berkuat kuasa serta-merta. Sebarang persoalan tentang pelaksanaan, termasuk pada peranti persendirian, wajar dirujuk kepada jabatan masing-masing atau Agensi Keselamatan Siber Negara (NACSA).
  • Pengguna awam: digalakkan mempertimbangkan alternatif navigasi tempatan; pengumuman yang disemak tidak menyatakan semua rakyat dikenakan larangan wajib yang sama.

Jadi kalau ada orang bertanya, “Waze sudah diharamkan untuk semua orang ke?”, jawapannya tidak begitu berdasarkan skop arahan yang diumumkan.

Kenapa Waze menjadi isu keselamatan data?

Menurut kenyataan Perdana Menteri yang dilaporkan Bernama pada 21 Oktober, keputusan itu diambil atas kebimbangan terhadap keselamatan maklumat kerajaan dan data peribadi yang mungkin disalahgunakan.

Waze pada asalnya dibangunkan di Israel dan telah diambil alih oleh Google pada 2013. Namun, Dasar Privasi Waze, yang dikemas kini pada 8 Julai 2026, menyatakan bahawa Waze Mobile Ltd ialah pengawal data yang diperbadankan serta beroperasi di bawah undang-undang Israel.

Dasar itu juga menerangkan bahawa Waze boleh memproses maklumat seperti:

  • Lokasi GPS dan sejarah laluan perjalanan;
  • Tempat yang dicari, serta alamat rumah atau tempat kerja yang disimpan pengguna;
  • Maklumat peranti, alamat IP dan masa penggunaan aplikasi;
  • Maklumat lain yang dikongsi pengguna atau diperlukan bagi fungsi navigasi.

Bagi sesetengah pegawai yang menjalankan tugas sensitif, corak perjalanan boleh mendedahkan maklumat yang tidak sepatutnya diketahui pihak lain. Ini membantu kita memahami mengapa kerajaan mengambil pendekatan berhati-hati dalam sektor awam.

Namun, kebimbangan risiko tidak sama dengan bukti bahawa Waze sudah membocorkan maklumat kerajaan Malaysia. Laporan dan kenyataan yang disemak tidak memberikan bukti awam tentang kejadian kebocoran khusus akibat penggunaan Waze dalam kes ini.

Apa itu TuJu, aplikasi navigasi tempatan yang disarankan?

TuJu ialah aplikasi navigasi yang dibangunkan melalui kerjasama Lembaga Lebuhraya Malaysia (LLM) dan Prosignal Consortium Sdn Bhd. Menurut laman rasminya, kerjasama pembangunan aplikasi ini bermula pada 2022.

TuJu menyediakan fungsi peta dan navigasi, panduan arah perjalanan, serta maklumat berkaitan lebuh raya. Paparan di Google Play turut menyenaraikan ciri seperti panduan belokan demi belokan, makluman tol pada laluan dan carian suara.

Pembaca boleh mendapatkan maklumat melalui laman rasmi TuJu dan halaman TuJu di Google Play.

Walaupun ia aplikasi tempatan, pengguna tetap wajar membaca dasar privasi dan menyemak kebenaran akses. Maklumat di Google Play menunjukkan TuJu juga boleh mengumpul data seperti lokasi serta berkongsi kategori data tertentu dengan pihak ketiga. Asal negara sesebuah aplikasi sahaja tidak mencukupi untuk membuktikan ia bebas risiko.

Kenapa data lokasi begitu berharga?

Bayangkan kita keluar rumah pada waktu hampir sama setiap pagi, singgah di tempat kerja, kemudian pulang melalui laluan yang sama. Bagi manusia, itu rutin biasa. Tetapi apabila direkodkan berulang kali, corak tersebut boleh mendedahkan lokasi kediaman, waktu perjalanan dan tempat yang kerap dikunjungi.

Apabila melibatkan penjawat awam atau organisasi yang mengendalikan urusan sensitif, maklumat pergerakan tertentu mungkin mempunyai implikasi keselamatan lebih besar.

Saya rasa inilah pengajaran penting di sebalik berita Waze. Aplikasi percuma bukan bermaksud tiada pertukaran nilai. Kita mendapat kemudahan, sementara sesetengah data diperlukan untuk menyediakan fungsi aplikasi tersebut.

Ini tidak bermaksud semua aplikasi navigasi berbahaya. Ia bermaksud kita perlu memahami bagaimana data dikumpulkan, disimpan, diproses dan dilindungi.

5 langkah mudah menjaga privasi apabila guna aplikasi navigasi

  1. Semak akses lokasi. Berikan kebenaran lokasi hanya ketika aplikasi digunakan jika fungsi yang diperlukan membenarkannya.
  2. Periksa sejarah lokasi dan laluan. Semak sama ada aplikasi membenarkan sejarah tertentu dipadamkan atau tetapan penyimpanan diubah.
  3. Jangan kongsi lokasi sensitif tanpa perlu. Elakkan berkongsi tangkap layar peta yang mendedahkan rumah atau perjalanan kerja yang sensitif.
  4. Gunakan aplikasi daripada sumber rasmi. Elakkan fail pemasangan daripada pautan tidak dikenali atau sumber yang meragukan.
  5. Patuhi polisi organisasi. Jika bekerja dalam jabatan kerajaan atau organisasi yang mengurus maklumat sulit, utamakan arahan keselamatan ICT yang berkuat kuasa.

Bagi pemilik bisnes digital, isu privasi ini juga sangat relevan. Sebelum ini saya ada berkongsi tentang gangguan Google Cloud yang menjejaskan bank UK. Walaupun kesnya berbeza, kedua-duanya mengingatkan kita bahawa kepercayaan terhadap sistem digital mesti disokong oleh pengurusan risiko yang serius.

Soalan lazim tentang larangan Waze di Malaysia

Adakah Waze dilarang di Malaysia pada 21 Oktober 2026?

Kerajaan mengarahkan semua penjawat awam menghentikan penggunaan Waze serta-merta. Pengumuman yang disemak tidak menunjukkan larangan undang-undang menyeluruh terhadap semua pengguna awam.

Kenapa kerajaan mengarahkan penjawat awam berhenti guna Waze?

Keputusan JKSN dibuat atas pertimbangan keselamatan siber, perlindungan maklumat kerajaan serta kebimbangan berkaitan pengendalian data pengguna oleh Waze Mobile Ltd di bawah undang-undang Israel.

Adakah Waze masih dimiliki Google?

Ya. Google memperoleh Waze pada 2013. Dasar privasi Waze bagaimanapun menyatakan Waze Mobile Ltd sebagai pengawal data yang diperbadankan dan beroperasi di bawah undang-undang Israel.

Apakah aplikasi alternatif kepada Waze yang disarankan kerajaan?

Kerajaan menggalakkan penggunaan TuJu, aplikasi navigasi yang dibangunkan melalui kerjasama LLM dan Prosignal Consortium Sdn Bhd.

Adakah penggunaan Waze terbukti menyebabkan data rakyat bocor?

Tiada bukti khusus mengenai kebocoran data rakyat Malaysia akibat Waze yang didedahkan dalam sumber pengumuman yang disemak. Keputusan tersebut dijelaskan sebagai langkah perlindungan dan pengurangan risiko.

Penutup: Kemudahan digital perlu seiring keselamatan

Saya faham kenapa ramai suka menggunakan Waze. Aplikasi itu memudahkan perjalanan, menjimatkan masa dan memberi maklumat trafik yang sangat membantu.

Tetapi berita ini membuatkan kita melihat teknologi dari sudut yang lebih luas. Di sebalik satu aplikasi yang kelihatan mudah, ada persoalan tentang privasi, keselamatan, pemilikan data dan kedaulatan digital negara.

Teknologi yang baik bukan sekadar memudahkan perjalanan kita, tetapi juga perlu menjaga maklumat yang kita tinggalkan sepanjang perjalanan itu.

Mungkin inilah masa untuk kita lebih peka tentang aplikasi yang digunakan setiap hari. Bukan sekadar bertanya, “Aplikasi mana paling cepat tunjuk jalan?”, tetapi juga, “Aplikasi mana yang kita faham cara ia menjaga data?”

Awak pula macam mana? Kalau perlu beralih daripada Waze, sanggup cuba aplikasi TuJu?

Kredit sumber dan rujukan

Nota editorial: Artikel ini merujuk pengumuman dan kenyataan tersedia pada 21 Oktober 2026. Maklumat pelaksanaan boleh berubah melalui arahan rasmi agensi berkaitan.

The post %%post_url%% first appeared on Denaihati.

from Denaihati https://ift.tt/rczoVXS
via Denaihati.com
Subscribe to: Posts (Atom)